Mae’r genhadaeth hon yn cydnabod pŵer llesiant diwylliannol i’n helpu i ymateb yn greadigol i heriau’r dyfodol.

Rydym yn cefnogi gwasanaethau cyhoeddus i fuddsoddi mewn diwylliant, cryfhau cysylltiadau cymunedol, dathlu lleoedd, a hyrwyddo amrywiaeth a’r Gymraeg fel sylfeini hanfodol ar gyfer dyfodol tecach, mwy cysylltiedig.

Adroddiad Cenedlaethaur Dyfodol 2025: Argymhellion

1. Dylai Llywodraeth Cymru gyflwyno Bil Diwylliant i Seithfed Tymor y Senedd (2026 – 2030), i wneud diwylliant yn ofyniad statudol ar gyrff cyhoeddus. Bydd hyn yn cryfhau rôl diwylliant mewn llesiant cenedlaethol ac yn sicrhau bod diwylliant yn cael y gydnabyddiaeth a’r buddsoddiad y mae’n ei haeddu.
2. Dylai Llywodraeth Cymru ymrwymo i Ddeddf Hawl Cymunedol i Brynu i rymuso cymunedau i gymryd perchnogaeth o adeiladau lleol gwerthfawr, tir, ac asedau cymunedol, gan sicrhau eu bod yn parhau i fod wrth galon cymunedau ffyniannus.
3. Dylai Llywodraeth nesaf Cymru benodi Ysgrifennydd y Cabinet dros Ddiwylliant, y Celfyddydau a Chwaraeon.
4. Dylai pob corff cyhoeddus yng Nghymru ddatblygu cynllun clir i gynyddu’r defnydd mewnol o’r Gymraeg o fewn cyrff cyhoeddus. Bydd hyn yn galluogi staff i fyw eu bywydau gwaith yn gynyddol drwy gyfrwng y Gymraeg, gan feithrin diwylliant dwyieithog cryfach yn y gweithle.
5. Dylai pob corff cyhoeddus a Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus lofnodi Siarter Creu Lleoedd Cymru ac integreiddio ei hegwyddorion yn eu gwaith.
6. Dylai pob corff cyhoeddus gynhyrchu strategaeth wirfoddoli sefydliadol mewn partneriaeth â gweithwyr a’r sector gwirfoddol i hybu gwirfoddoli ledled y wlad.

Yr hyn y mae cyrff cyhoeddus wedi’i ddweud wrthym:

• Mae llawer o gyrff cyhoeddus (yn enwedig awdurdodau lleol) wedi ymgysylltu’n gadarnhaol â’n hargymhelliad i ymuno â Siarter Creu Lleoedd Cymru. Fodd bynnag, mae rhai wedi dehongli creu lleoedd yn gul (e.e. cysylltiadau ag iechyd nad ydynt wedi eu datblygu’n ddigonol). Dywedodd cyrff wrthym fod cyllid a chanllawiau cyfyngedig yn cyfyngu ar ddulliau system-gyfan o fynd ati. 
• Dywedodd y rhan fwyaf o gyrff cyhoeddus wrthym eu bod yn cymryd camau i wella mynediad i hyfforddiant yn y Gymraeg, ac mae nifer fach yn dechrau alinio eu polisïau â Strategaethau Hyrwyddo’r Gymraeg ar lefel ranbarthol. Nid yw hyn yn gyson eto, sy’n awgrymu bod cyfle i ddatblygu’r ymagwedd hon yn ehangach. 
• Gwelsom ystod eang o ymatebion a dehongliadau mewn perthynas â gwirfoddoli ar draws cyrff cyhoeddus. Mae hyn yn adlewyrchu amrywiad yn  y mannau lle mae sefydliadau wedi cyrraedd ar eu taith wirfoddoli, ochr yn ochr â gwahanol lefelau o ddealltwriaeth o’u rôl o fewn y dirwedd wirfoddoli ehangach.