Mae Diary of a Young Girl gan Anne Frank, 1984 gan George Orwell a chasgliad cyflawn o weithiau Shakespeare yn rhai o’r llyfrau sydd wedi ffurfio’r ffordd yr ydym yn meddwl, wedi ysbrydoli newid ac wedi gadael marc annileadwy ar genedlaethau’r dyfodol.

I mi y llyfr a daniodd fy nychymyg a’m hysbrydoli i gyrraedd y man lle’r ydwyf heddiw oedd To Kill a Mockingbird gan Harper Lee.

Uchelgais y Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yw ysbrydoli a chreu symudiad a fydd yn arwain at newid, ac un o ddyheadau’n cenedl fechan ni yw newid cymdeithas mewn ffordd a fydd yn gwella’n llesiant cymdeithasol, diwylliannol, amgylcheddol ac economaidd.

Yn yr un modd, mae’r Gelli Gandryll, tref fechan â gweledigaeth fawr ar y ffin rhwng Cymru a Lloegr, wedi ysbrydoli newid drwy gynnal Gŵyl y Gelli sydd erbyn hyn yn fyd enwog, lle gallwch, am wythnos, gymysgu gyda chyn-lywyddion, awduron poblogaidd a rhai o feddylwyr mwyaf cyffrous ein dydd.

Ac mae stori lwyddiant Gŵyl y Gelli hefyd yn werth ei hadrodd. Stori am dref fechan, wledig sydd wedi trawsnewid ei heconomi lleol ac wedi creu cymuned gydlynol drwy wneud llesiant diwylliannol yn rhan hanfodol o’i gweithgareddau.

Mae rhaglen Greenprint y Gelli, yn awr yn ei 11eg flwyddyn, hefyd wedi arwain y ffordd drwy ennyn trafodaeth ar faterion hollbwysig yn yr agenda datblygu cynaliadwy a’r amgylchedd.

Gan ffocysu ar wastraff, trafnidiaeth, caffael a mannau cyfarfod mae’r ŵyl wedi gwneud rhai newidiadau syml ond effeithiol i leihau ei heffaith amgylcheddol. Mae wedi  gosod system ynni solar ar gyfer dŵr poeth, lleihau deunydd printiedig, gofalu fod pob cwmni arlwyo’n compostio bwyd, hybu rhannu ceir a gwasanaethau trafnidiaeth leol, a sicrhau bod ei pholisïau caffael yn cyd-fynd â’i gwerthoedd a’i hamcanion.

Mae’r gwaith hefyd yn parhau ar ôl i’r tyrfaoedd fynd. Mae camera is-goch yn cael ei ddefnyddio yn lleol gan y dref i helpu i wneud arolwg o’r gwres sy’n cael ei golli o gartrefi, busnesau ac ysgolion.

Wrth i mi edrych yn ôl dros flwyddyn gyntaf Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, a fy rôl fel Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru, mae’r ymagwedd hon o gydweithio, rhannu syniadau ac  arferion yn fy atgoffa bod tref fechan wledig yng Nghymru’n parhau i greu newid heddiw ar gyfer gwell yfory ac mae’n enghraifft dda o’r Ddeddf ar waith.

 

Mae’r blog yn rhan o gyfres i nodi Wythnos Datblygu Cynaliadwy Ewropeaidd.