"Rhaid i Fyrddau Gwasanaethau Cyhoeddus (BGC) ymateb i her gwneud-penderfyniadau ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol ac mae’n rhaid i’r Llywodraeth gynyddu lefel eu cymorth a’u huchelgais os yr ydynt i wneud hynny,” meddai Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru.

Gan ymateb i adolygiad o Fyrddau Gwasanaethau Cyhoeddus (BGCau) a gynhaliwyd gan Swyddfa Archwilio Cymru dair blynedd ar ôl iddynt gael eu sefydlu, dywedodd y Comisiynydd bod dull o feddwl hen ffasiwn, ‘busnes-fel-arfer’ a chanolbwynt ar broses yn hytrach na chynllunio integredig a darpariaeth gwasanaeth yn rhwystro gallu rhai Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus i gyflawni ar gyfer dinasyddion y presennol a rhai’r dyfodol. Ac i’r rhai oedd yn ceisio gweithio mewn ffordd wahanol roedd diffyg eglurder ynghylch llywodraethu, trefniadau ariannu a blaenoriaethau cystadleuol o du’r Llywodraeth yn gweithredu fel rhwystr i gynnydd.

Galwodd ar y Llywodraeth i ddwyn eglurder i drefniadau llywodraethu cymhleth ar lefel leol a rhanbarthol ‘sydd ar eu gorau’n achosi dryswch ac ar eu gwaethaf yn rhwystro darpariaeth.’ Galwodd hefyd ar y Llywodraeth i ddyrannu cyllid mewn ffordd sy’n cydnabod pwysigrwydd yr hyn y gall sefydliadau sy’n eistedd ar Fyrddau Gwasanaethau Cymdeithasol ei gyflawni ar gyfer eu cymunedau pan fyddant yn trefnu gwasanaethau gwaith ac adnoddau gyda’i gilydd.

“Dylai fod yna rôl fwy pendant i gynrychiolydd Llywodraeth Cymru sy’n eistedd ar Fyrddau Gwasanaethau Cyhoeddus yn y dasg o ddadansoddi polisïau a ffiniau llywodraethu sy’n eu rhwystro, a dylai Gweinidogion sbarduno ymrwymiadau polisi traws-lywodraeth  drwy’r byrddau hyn mewn dull mwy dealladwy.

“Ymateb y Llywodraeth yn aml iawn yw sefydlu mwy a mwy o fyrddau i wneud gwahanol bethau yn ôl gwahanol batrymau, yn aml heb ystyried strwythurau presennol. Golyga hyn fod polisi, yn hytrach na chael ei gynllunio a’i ariannu ar y cyd, yn aml yn cael ei gyflwyno mewn gwahanol seilos gyda dryswch ynghylch yr hyn sy’n digwydd ble, neu ble orau i fuddsoddi amser ac egni.”

“Rhaid mynd i’r afael â hyn i ganiatáu i Fyrddau Gwasanaethu Cyhoeddus gyrraedd eu llawn botensial. Rwyf wedi gweld peth gwaith gwych mewn llawer ohonynt.

Yng Nghwm Taf mae’r Bwrdd Gwasanaethau Cyhoeddus yn cydweithio i fynd i’r afael â thrallod a brofir yn ystod plentyndod, gan geisio dileu rhaniadau artiffisial rhwng gwasanaethau ac ymyrryd yn gynt.

Yng Nghaerffili mae pob partner yn mabwysiadu ymagwedd seiliedig-ar-le tuag at ganolbwyntio gwasanaethau ac adfywiad mewn ardaloedd o dlodi uchel megis Parc Lansbury.

Yn Sir Benfro mae plant a phobl ifanc wedi cael eu gwahodd i gyfarfodydd Byrddau Gwasanaethau Cyhoeddus i drafod eu blaenoriaethau; maen nhw’n ymgyfrannu ym mhenderfyniadau’r bwrdd ac yn cael eu cynrychioli ar is-grwpiau’r bwrdd.

Yn Nhorfaen, mae yna rai rhaglenni addawol sy’n cael eu hariannu ar y cyd gan bartneriaid a phrosiectau megis ‘Grid Gwyrdd Gwent’, gyda’r bwriad o elwa i’r eithaf ar adnoddau naturiol, cynorthwyo bioamrywiaeth a cheisio mynd i’r afael â bygythiadau i’n hamgylchedd ar draws y rhanbarth.

Ac yng Nghaerdydd, rydyn ni’n gweld ymagwedd gwbl wahanol tuag at drafnidiaeth drwy lens iechyd cyhoeddus sy’n ffocysu ar wella ansawdd aer, cael pobl allan o’u ceir i ddefnyddio beiciau newydd y Ddinas, y gellir eu hurio, a defnyddio’n traffyrdd beicio newydd, yn ogystal â Meddygon Teulu’n medru cyflwyno beiciau ar bresgripsiwn i’r rhai a fyddai’n elwa o gynyddu eu gweithgaredd corfforol.

Dyma’r hyn yr ydych yn ei gael drwy FGCau pan fyddwch yn cychwyn dwyn gwahanol bersbectifau ar gyfer datrys hen broblemau megis tagfeydd ac iechyd gwael, sy’n aml yn cael eu trin gan wahanol adrannau a sefydliadau.

“Ond i rai, nid yw lefel yr uchelgais yn ddigon uchel. Rydyn ni yng nghanol argyfwng hinsawdd, galw cynyddol ac anghynaliadwy ar ein gwasanaeth iechyd oherwydd clefydau y gellir eu hatal ac economi sy’n newid ar ras, ac mae angen i rai BGCau wella’u perfformiad wrth ymateb i hyn. Ni ddylai hyn fod yn ddyhead yn unig; dylai fod yn rhan o’r modd y maent yn cynllunio a chyflwyno gwasanaethau yn awr, gan baratoi ar gyfer dyfodol sy’n agosáu yn gyflym.”