Yn ddiweddar cawsom ddatganiad gan y BBC yn enwi’r 13eg Doctor Who, i gael ei chwarae gan yr actor Jodie Whittaker. O fewn eiliadau o’r datganiad, cychwynnodd myrdd o bobl leisio barn drwy’r cyfryngau cymdeithasol gydag ymatebion yn amrywio o foddhad optimistaidd am y penderfyniad blaengar hwn i gynddaredd pur wrth weld y rôl yn cael ei rhoi i fenyw.

Mae’n amlwg, er ein bod yn byw yn 2017, bod penderfyniad o’r fath, i lawer, yn rhywbeth nad yw’n perthyn i’r byd hwn. Ond fel gwarcheidwad cenedlaethau’r dyfodol yma yng Nghymru, credaf mai dyma’r union ffordd y dylem fod yn meddwl am y dyfodol y funud hon.

Pan fyddwn yn ystyried bod yr arglwydd-amser rhyngalaethog hwn yn medru cael ei ailymgnawdoli mewn deuddeg gwahanol ffurf, pam na ddylai’r Doctor fod yn fenyw. I’r rhai sy’n dadlau bod hyn yn mynd yn erbyn traddodiad, rhaid cofio mai stori yw hon am sefyllfaoedd sy’n newid byth a beunydd.  Cyn dod i’r casgliad bod Doctor benywaidd yn gwbl annealladwy, efallai y dylai’r rhai sy’n honni y bydd ad-drefnu rhagenwau’n rhy ddryslyd,  ail-archwilio’u cariad at sioe y mae ei rhesymeg yn cynnwys dieithryn yn teithio drwy amser mewn bydysawd amgen.

Pam fod rhai pobl yn teimlo bod y newid hwn yn gymaint o fygythiad? Mae ffuglen wyddonol bob amser wedi bodoli i wthio ffiniau’r hyn a gaiff ei ganfod fel rhywbeth ‘normal’ yn ein bywyd bob dydd. Mae’r amser i chwalu nenfwd gwydr y TARDIS a chroesawu syniadau blaengar wedi hen fynd heibio. Nid yw’r ffaith bod ein byd real yn parhau i ddatgelu bylchau mewn tâl ac anghyfartaledd enfawr seiliedig ar rywedd, yn rheswm dros beidio ehangu’r cysyniadau hyn i’n bydysawdau ffantasi!

I’r rhai hynny sy’n galaru am rôl yr arwr gwrywaidd – mae ein byd go iawn yn dal i gynnig y mwyafrif o brif rolau i ddynion. Yn ein newyddion bob dydd, atgoffir ni’n gyson o’r sarhad rhywiol a wynebir gan wleidyddion benywaidd a’r rhai sydd mewn swyddi o arweinyddiaeth. Yma yng Nghymru, er gwaethaf y ffaith bod 73% o holl staff awdurdodau lleol yn fenywod, dim ond 14% sy’n Brif Weithredwyr. Yn ddiweddar ysgrifennodd Arlywydd Banc y Byd, Jim Kim, nad oedd unrhyw wlad, sefydliad nac economi’n debygol o gyrraedd eu llawn botensial a chwrdd â heriau, heb gyfraniad cyflawn a chyfartal menywod a dynion.

Er gwaethaf y cynnydd mewn llawer maes, mae llawer eto sydd angen ei wneud i fynd i’r afael â’r anghydbwysedd systemig mewn cydraddoldeb rhwng y rhywiau drwy Gymru gyfan a’r byd yn gyffredinol. Yn bersonol byddaf yn cadw llygad yn agored am Jodie Whittaker yn ffilmio ar strydoedd Caerdydd. Os ydyw’r hyn a ddywedant yn wir a bod y dyfodol yn fenywaidd – mae’n amser i’r rhai sy’n byw yn y gorffennol ystyried yn ddwys, croesawu’r newidiadau a chynnig y bydysawd hudol hwn i gynulleidfa newydd cenedlaethau’r dyfodol.