Ar Fawrth 9fed, sbardunodd Sophie Howe, Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol Cymru Adolygiad Adran 20 o aferion caffael naw corff cyhoeddus yng Nghymru.

Mae Adran 20 y Ddeddf yn rhoi’r pŵer i Gomisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol i gynnal Adolygiad o’r modd y mae cyrff cyhoeddus yn diogelu  gallu cenedlaethau’r dyfodol i fodloni eu hanghenion drwy’r ddylestswydd llesiant a thrwy ystyried effaith hirdymor eu penderfyniadau. Adolygiad Adran 20 yw’r defnydd mwyaf grymus o bwerau’r Comisiynydd o dan y ddeddfwriaeth. 

Gan weithio mewn partneriaeth â Phrifysgol Caerdydd, mae tîm y Comisiynydd wedi ymgymryd ag ymchwil dros y chwe mis diwethaf i ddeall yn well sut mae’r Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol yn trwytho comisiynu a chaffael ar draws y 44 corff cyhoeddus yng Nghymru sy’n dod o dan y ddeddfwriaeth.

Er bod tystiolaeth gyffredinol yn dangos bod cyrff cyhoeddus yn cymryd camau i gymhwyso’r Ddeddf, mae’r cyfnod ymchwil wedi nodi ymgyfraniad ac ymgysylltiad, adnoddau a gallu arweinyddiaeth, ochr yn ochr â’r dirwedd gymhleth fel heriau i gaffael mewn dull cynaliadwy. 

Yn dilyn yr ymchwil hwn, mae’r Comisiynydd yn awr wedi sbarduno Adolygiad ffurfiol wrth ymarfer ei phwerau o dan Adran 20 o Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru). 

Mae Cyrff Cyhoeddus ar hyn o bryd yn gwario dros £6 biliwn bob  blwyddyn ar brynu nwyddau, gwasanaethaeu a gwaith ac mae’r Comisiynydd eisiau archwilio’r modd y gellir gwario’r arian hwn mewn dull sy’n darparu manteision ehangach i lesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol yng Nghymru. 

Y cyrff cyhoeddus sy’n ddarostyngedig i’r adolygiad yw:

  • Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr
  • Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro
  • Cyngor Sir Ddinbych 
  • Cyngor Sir y Fflint 
  • Llyfrgell Genedlaethol Cymru 
  • Ymddiriedolaeth GIG Felindre (fel gwesteiwyr Cydwasanaethau GIG Cymru)
  • Cyngor Sir Wrecsam
  • Llywodraeth Cymru
  • Ynys Môn / Cyngor Ynys Môn

Bydd canfyddiadau cynnar yn cael eu rhannu yn Adroddiad Cenedlaethau’r Dyfodol, a gyhoeddir ar ddiwedd Ebrill. Cyhoeddir canfyddiadau llawn yr adolygiad yn gynnar ym mis Gorffennaf.

Ni roddir unrhyw gyfweliadau na sylwadau i’r cyfryngau hyd nes fydd y canfyddiadau wedi eu cyhoeddi.

Mae pob corff cyhoeddus wedi ei hysbysu

Am unrhyw ymholiadau os gwelwch yn dda cysylltwch â: Eurgain Powell ar eurgain.powell@futuregenerations.wales