World Mental Health Day image

Ar gyfer Diwrnod Iechyd Meddwl y Byd, gofynasom i Victoria English roi mewnwelediad i ni o baham mae iechyd meddwl mor bwysig i bobl ifanc, heddiw a bob dydd.

“O fewn ein hysgol ni rydyn ni’n gosod pwyslais arwyddocaol ar adeiladu iechyd meddwl ein myfyrwyr. Mae cydnerthedd, ymwybyddiaeth feddylgar, a rheoli straen yn rhan o’r cwricwlwm craidd.  Fel eu cyfoedion, mae fy myfyrwyr ag anableddau dysgu yn dioddef canlyniadau bwlio seiber, yn byw mewn byd lle mae bywydau’n cael eu hidlo i ymddangos yn ddi-nam a lle gall delwedd olygu mwy nag integriti.

Mae pobl ifanc ag anableddau dysgu mewn llawer mwy o berygl o ddatblygu problemau iechyd meddwl, gydag i fyny at 40% yn debygol o ddatblygu problem iechyd meddwl. Mae hyn yn eu gwneud rhyw bedair i bum gwaith yn fwy tebygol o ddatblygu problem na phlant heb anabledd dysgu. Dywed pobl ifanc a theuluoedd eu bod yn teimlo nad oes neb yn gwrando arnynt. Maent yn teimlo fod pobl broffesiynol yn aml ddim yn eu credu, yn aml yn gweld dim ond yr anabledd dysgu ac nid eu hanghenion iechyd meddwl (rhywbeth a elwir yn ‘diagnostic overshadowing’).

Yn ei bôn, mae gormod o bobl ifanc ag anableddau dysgu heb fod yn cael eu gweld fel hwy eu hunain. Mae ‘r cymhlethdodau eang sy’n bodoli o’n mewn ni i gyd yn cael eu taflu i’r cysod ymhlith y bobl ifanc i hyn, yn syml am eu bod yn byw gydag anabledd dysgu.

Dim ond rhyw chwarter o bobl ifanc ag anableddau dysgu a phroblem iechyd meddwl sydd wedi cael unrhyw gysylltiad â’r gwasanaethau iechyd meddwl. Rhaid i hyn newid. Yn hytrach nag ymladd tân o hyd ac o hyd, mae angen i ni gamu mewn gyda’n cymorth. Gellir cyflawni hyn yn unig drwy symud y ffocws i ganolbwyntio ar atal ac adnabod heriau iechyd meddwl yn gynnar.

Ar ôl chwythu plwc a phrofi pryder dwys bûm yn ffodus i gael fy nghyfeirio at therapydd galwedigaethol ardderchog a fynnodd i mi gael cynllun triniaeth cyflawn yn hytrach na meddyginiaeth gwrth-iselder a gafodd ei bresgreibio gan ymarferydd cyffredinol gor-brysur.

Hwn oedd fy nhrobwynt, a arweiniodd fi i ddatblygu pecyn cymorth ymwybyddiaeth feddylgar a seicoleg bositif a drawsnewidiodd fy iechyd meddwl. Deuthum yn efengylaidd am effeithiau anhygoel y strategaethau hyn a chychwynnais eu defnyddio yn fy ystafell ddosbarth.

Fe wnaeth Action for happiness  ddarparu fframwaith rhyfeddol o fewn eu Ten Keys to Happier Living – a ysgrifennwyd gan Vanessa King. Dechreuodd fy myfyrwyr deimlo’n angerddol am y sesiynau myfyrdod dyddiol. Roedd y rhai oedd rhwng dau feddwl ar y cychwyn yn awr yn gofyn am seibiannau tawelu Ymwybyddiaeth Feddylgar. Roeddent yn croesawu’r syniad o’r ‘Caffi Hapus’ lle’r oedd gwybodaeth yn cael ei ddosbarthu, gweithredoedd o garedigrwydd ar hap yn cael eu cychwyn ac aelodau’r campws yn cysylltu â’r gymuned.

Mae’r cwricwlwm wedi cael ei gyfoethogi i raddau helaeth iawn gydag ymgysylltiad ag elusennau cymunedol lleol. Tyfodd hyder a hunan barch y myfyrwyr tu hwnt i bob disgwyl drwy’r llwyddiant ysgubol a brofwyd drwy helpu eraill. Mae rhoi’r gorau i ganolbwyntio ar eu hunain ac edrych tuag allan wedi ehangu eu gorwelion.

Yn hytrach na dod o’r model diffyg, rydyn ni’n dysgu y gallwn newid y ffordd mae ein meddyliau’n gweithio. Gallwn osod llwybrau niwral newydd sy’n ffocysu ar gryfderau. Caiff myfyrwyr eu hannog i edrych ar y cadarnhaol yn goresgyn tueddiadau negyddol yr ymennydd dynol gydag athroniaeth ‘gallaf, mi allaf’ yn cael ei hybu’n frwdfrydig. Mae’r ymateb ‘ffoi neu ymladd’ yn lleihau fel ymateb cyntaf, gyda myfyrwyr yn dod yn llai adweithiol.

Mae tiwtoriaid yn hybu pob agwedd ar fyw yn iach, o nofio, campfa, a cherdded tuag at ddeiet maethlon. Mae’r myfyrwyr yn derbyn cwricwlwm personol â ganddo ffocws holistig. Mae’r unigolyn cyfan yn cael ei g/werthuso a’r nod yw macsimeiddio’r cyfle i ennill bywyd boddhaus, iach ac annibynnol.

Mae iechyd meddwl, yn union fel bywyd corfforol, yn gweithredu  ar gontinwwm. Rydyn ni’n ceisio rhoi i fyfyrwyr yr wybodaeth y gallant ei chyrchu ar adegau o stres.

Fel ysgol rydyn ni hefyd yn awyddus i gynyddu ymwybyddiaeth o’r diffyg cymorth sy’n wynebu ein myfyrwyr. Mae angen tynnu sylw at iechyd meddwl y grŵp hwn o bobl a chodi ymwybyddiaeth. Mae llawer heb lais. Ein hamcan ni yw sicrhau bod eu lleisiau’n cael eu clywed.

Am fwy o wybodaeth neu am gefnogaeth ewch i wefan Mind Cymru.