Sefydlodd rhan allweddol o Ddeddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol Fyrddau Gwasanaethau Cyhoeddus (BGCau) i sicrhau bod sefydliadau lleol yn cydweithio â’i gilydd i wella llesiant eu hardal ar gyfer cenedlaethau presennol a chenedlaethau’r dyfodol.

Tasg gyntaf y BGCau yw datblygu Asesiad Llesiant a fydd yn esbonio cyflwr llesiant economaidd, cymdeithasol, amgylcheddol a diwylliannol yn eu hardal.

Mae Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol o’r farn bod yr Asesiadau yn rhan bwysig o’r daith i Gymru well ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol – bydd Asesiadau sy’n rhoi darlun cywir a mewnweledol o lesiant pobl leol, ac yn edrych ar dueddiadau’r dyfodol, yn darparu sail ar gyfer Cynlluniau Llesiant sy’n fwy tebygol o fod yn effeithiol ar gyfer gwella llesiant pobl yn y dyfodol.

Byddwn yn cydweithio’n agos ag ystod o bobl i lunio ein hymatebion i Asesiadau Llesiant, ac yn datblygu trefniadau partneriaeth i ddadansoddi ac arfarnu drafftiau.  Mae’r canlynol yn drosolwg o’r pethau allweddol y byddwn yn chwilio amdanynt mewn Asesiadau.

Nid digwyddiad yw asesiadau

Rydym yn awyddus i BGCau beidio ag ystyried bod Asesiadau Llesiant yn ‘ddigwyddiad’ i weithio tuag ato, ac yna eu rhoi o’r neilltu am bum mlynedd. Mae asesu cyflwr llesiant a chynllunio ar gyfer gwelliannau yn daith barhaus, iterus. Bydd y pwyntiau allweddol sy’n cael eu hamlygu yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol, cyhoeddi’r Asesiad Llesiant yng ngwanwyn 2017, wedi’i ddilyn gan gyhoeddi’r Cynllun Llesiant yng ngwanwyn 2018, yn cynnig ‘cipluniau’ o sut mae’r gwaith yn dod yn ei flaen.

Dylai BGCau ystyried yr Asesiadau yn gyfle i chi fod yn onest ynghylch ble mae’r bylchau yn eich data a’ch tystiolaeth, gan fyfyrio ar yr hyn nad yw Asesiad yn ei ddweud wrthych yn ogystal â’r hyn y mae’n ei ddweud wrthych. Bydd y dull hwn yn ddefnyddiol i’r swyddfa lunio barn ar faterion a heriau cyffredin ar draws y BGCau, gan amlygu meysydd i ganolbwyntio arnynt yn y blynyddoedd sydd i ddod.

Rhaid i asesiadau ymwneud â llesiant y dyfodol

Ni all yr Asesiadau amlinellu data a gasglwyd am eich ardal chi yn unig – rydym yn disgwyl gweld dadansoddiad yn creu cysylltiadau rhwng data gwahanol, gan osod data yng nghyd-destun y saith nod llesiant ac ystyried y pum ffordd o weithio sy’n cael eu hamlinellu yn y Ddeddf.  Hefyd, dylai Asesiadau ddechrau ystyried blaenoriaethau ar gyfer llunio amcanion llesiant (symud tuag at ddadansoddi ymatebion).

Byddwn yn disgwyl gweld ystyriaeth o dueddiadau’r dyfodol ar gyfer eich ardal, a sut mae’r rhain yn cysylltu â thueddiadau presennol ac ystyried blaenoriaethau.

 Cynnwys pobl a chymunedau

Rhaid i’r Asesiadau ddangos sut rydych wedi cynnwys pobl a chymunedau, gan esbonio sut mae pobl, cymunedau a grwpiau buddiant gwahanol wedi cymryd rhan. Rydym yn awyddus i hyn gael ei ystyried yn drafodaeth barhaus â phobl ynghylch dyfodol eu hardal a’u llesiant, yn hytrach na chyfres o drafodaethau unigryw.

Rôl ein swyddfa

Rydym yn bwriadu darparu adborth lefel uchel i bob BGC ar ei Asesiad drafft mewn ffordd sy’n adlewyrchu’r angen i chi fod yn uchelgeisiol, ond sydd hefyd yn cydnabod mai dechrau proses yw’r drafftiau hyn.  Byddwn hefyd yn defnyddio’r wybodaeth hon i ddod â phroblemau a heriau cyffredin at ei gilydd â dysgu ehangach i gyflawni uchelgeisiau’r Ddeddf.

Ar hyn o bryd, rydym yn sefydlu’r swyddfa, ac mae’r Comisiynydd wedi ein herio i ymgorffori cydweithio a manteisio i’r eithaf ar gyfleoedd i ddysgu a meithrin perthnasoedd drwy bopeth a wnawn.

Fel rhan o hyn, rydym yn meithrin partneriaeth ag academyddion ac arbenigwyr i ddadansoddi a gwerthuso’r Asesiadau drafft, gan weithio mewn ffyrdd a fydd yn ymgorffori partneriaethau academaidd yn y tîm, gyda’r nod o gefnogi gallu a medrusrwydd ar draws y swyddfa.

I gael rhagor o wybodaeth am y gwaith hwn, gweler y trosolwg, a nodwch mai’r dyddiad cau ar gyfer ymatebion yw 28 Hydref.